Bebek diş hekimine ilk ne zaman gitmeli? Zamanlama, muayene ve hazırlık
Sağlık Bakanlığı'na bağlı bir ağız ve diş sağlığı hastanesinin sayfası, çocukların diş hekimiyle ilk tanışmasının genellikle ilk yaş gününde veya ilk dişin çıkmasıyla başlaması gerektiğini söylüyor. Denizli İl Sağlık Müdürlüğü'nün sayfası ise ilk süt dişi çıktıktan sonra 6 ay içinde kontrollere başlanmasını öneriyor. ABD'de ADA ve AAP de aynı aralığı veriyor: ilk dişten sonra, en geç ilk yaş gününe kadar. Almanya'da ücretsiz ilk diş muayenesi 6. ile 9. ay arasında, Fransa'da ise 6 ile 12 ay arasında öneriliyor. Burada her kurumun ne dediğini, ilk muayenede neler olduğunu, nasıl hazırlanacağını ve hangi işaretlerde daha erken gitmen gerektiğini bulabilirsin.
Kısa cevap: ilk diş çıkınca, en geç ilk yaş gününde
Türkiye'de Sağlık Bakanlığı sayfaları iki biraz farklı ifade kullanıyor ama aynı yöne işaret ediyor. Ataşehir Ağız ve Diş Sağlığı Hastanesi'nin sayfasına göre çocukların ilk diş hekimiyle tanışması genellikle ilk yaş günü veya ilk dişinin çıkmasıyla başlamalı. Denizli İl Sağlık Müdürlüğü'nün sayfasında ise bebeklikte ilk süt dişinin sürmesinden itibaren 6 ay içinde diş hekimi kontrollerine başlanması gerektiği yazıyor.
İki ifade birbirine yakın: çoğu bebekte ilk diş 6 ay civarında çıktığı için pratikte ilk ziyaret yaklaşık 6 ile 12 ay arasında olur. ADA ilk dişten sonra ve en geç ilk yaş gününe kadar diyor, AAP de aynısını söylüyor. AAPD ise ilk dişten sonra 6 ay içinde ve en geç 12. ayda diyor. Bebeğinin 1 yaşında hâlâ dişi yoksa yine de randevu al. Diş çıkış sırası ve yaşları için diş çıkarma rehberimize bakabilirsin.
Neden bu kadar erken?
Birkaç dişi olan bir bebek diş hekimi için küçük görünebilir ama ilk muayene tedavi için değil, korunma ve bilgilendirme için yapılır. Ataşehir sayfası, erken kontrollerin sorunları erken yakalamaya yardım ettiğini ve ailelerin bebek ağız bakımı ile parmak emme, emzik ve biberon kullanımı gibi alışkanlıklar konusunda bilgilendirildiğini belirtiyor.
Amerikan Pedodonti Akademisi (AAPD), ilk muayeneyi çürük riskinin değerlendirildiği ve ebeveynlerin florürlü diş macunuyla fırçalama, beslenme ve içecek alışkanlıkları ile riskli çocuklar için flor vernik konusunda bilgilendirildiği yer olarak tarif ediyor. AAP ise bebek dişlerinde uyarı işaretlerini fark etmenin zor olabileceğini hatırlatıyor.
İlk diş hekimi muayenesinde neler olur?
Kısa ve sakin bir randevu bekle. ADA'ya göre diş hekimi dişlerin, çenenin, kapanışın ve diş etlerinin düzgün gelişip gelişmediğine bakar, ağızda yaralanma, çürük veya başka sorun olup olmadığını kontrol eder. Yaşa ve diş sayısına göre hafif bir temizlik de yapabilir. Büyük olasılıkla bebeğinle birlikte koltukta kucağında oturursun, diş hekimi evde bakım için ipuçları verir.
Bebeğin ağlar ya da ağzını açmazsa bu çok yaygındır: ilk ziyaret ortama alışmak için de yapılır.
- Dişlere, diş etlerine, çeneye ve kapanışa bakılır (ADA)
- Çürük, ağız içi yaralanma ve başka sorunlar kontrol edilir (ADA)
- Yaşa ve diş sayısına göre bazen hafif temizlik yapılır (ADA)
- Bebeğin kucağında oturur (ADA)
- Bebek ağız bakımı ve alışkanlıklar hakkında bilgi verilir (Ataşehir ADSH)
Nasıl hazırlanılır?
Çok şeye ihtiyacın yok. ADA birkaç basit adım öneriyor. NHS ise kendi diş randevularına çocuğu da götürmeni, böylece ortama alışmasını söylüyor. Alman rehberleri de aynı şeyi söylüyor ve çocuğu oyunla hazırlamayı, örneğin diş hekimi muayenehanesinin nasıl olduğunu gösteren bir kitap okumayı öneriyor.
- Muayenehaneden sağlık geçmişi formlarını önceden isteyip evde doldurmak (ADA)
- Bebeğinin ağzını açmayı denemesine yardım etmek (ADA)
- Sorularını ve endişelerini yazmak (ADA)
- Çocuğunun genelde dinlenmiş ve uyumlu olduğu bir saat seçmek, uyku saatinden kaçınmak (ADA)
- Öncesinde hafif bir öğün vermek, dişleri fırçalamak, atıştırmalıkları randevudan sonraya bırakmak (ADA)
- Bebeği kendi diş randevularına götürmek (NHS)
- Diş hekimiyle ilgili bir kitap okumak (kindergesundheit-info.de)
Daha erken gitmen gereken işaretler
Yukarıdaki yaşlar sorunu olmayan bir bebek için geçerli. Aşağıdaki işaretlerden birini görürsen ilk yaş gününü bekleme. Üsküdar Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi'nin sayfası, biberon çürüğünde yeni çıkmış dişlerde kahverengi lekeler görülebildiğini yazıyor ve çocukların çürüğün erken belirtilerini, örneğin soğuk sıcak hassasiyetini veya hafif ağrıyı çoğu zaman fark edemediğini, bu yüzden sorunların geç anlaşılabildiğini belirtiyor.
NHS çürüğün başta belirti vermeyebileceğini, dişte beyaz, kahverengi veya siyah lekeler çıkabileceğini ve çürük oluşursa sıcak, soğuk veya tatlı yiyecek ve içeceklerde keskin ağrı olabileceğini söylüyor. Çocuğunda çürük olduğunu düşünüyorsan mümkün olan en kısa sürede diş hekimine gitmeni, diş ağrısında veya diş etleri ağrılı, şiş ya da kanıyorsa randevu almanı öneriyor. ADA ilk muayenenin ağız içi yaralanmalara da baktığını söylüyor: bebeğinin ağzında veya dişinde bir yaralanma olduysa beklemeden görüş al.
- Yeni çıkmış dişlerde kahverengi lekeler, özellikle biberonla ilişkili (Üsküdar ADSM)
- Dişte beyaz, kahverengi veya siyah lekeler (NHS)
- Diş ağrısı veya diş etinde ağrı, şişlik ya da kanama (NHS)
- Soğuk sıcak hassasiyeti veya hafif ağrı gibi çocuğun söyleyemeyebileceği erken çürük belirtilerinden şüphelenmen (Üsküdar ADSM)
- Ağızda veya dişte yaralanma (ADA, diş hekiminin baktığı şeyler arasında yaralanmaları sayıyor)
Ülkelere göre farklar
Ana mesaj her yerde aynı: erken başla. Ayrıntılar değişiyor ve senin için Türkiye'deki öneriler geçerli.
Türkiye: Ataşehir ADSH sayfası ilk yaş günü veya ilk diş diyor, Denizli İl Sağlık Müdürlüğü sayfası ilk dişten sonra 6 ay içinde kontrollere başlanmasını öneriyor. Biz ikisinden erken olanı plan almanı öneririz. Şu an elimizdeki sayfalar tek bir ulusal randevu takvimi vermiyor.
ABD: ADA, AAP ve AAPD ilk dişten sonra ve en geç ilk yaş gününe kadar öneriyor. Birleşik Krallık: açtığımız NHS sayfaları sabit bir yaş vermiyor, 18 yaş altı çocuklar için NHS diş tedavisi ücretsiz. Almanya: ücretsiz ilk önleme muayenesi 6. ile 9. ay arasında, ikincisi 10. ile 20. ay, üçüncüsü 21. ile 33. ay arasında. Fransa: ameli.fr ilk muayeneyi 6 ile 12 ay arasında öneriyor, ücretsiz M'T dents programı ise 3 yaşından başlıyor. Brezilya: Brezilya Pediatri Derneği (SBP) ilk dişin çıkmasıyla, en geç ilk yaş gününden önce randevu öneriyor.
Diş hekimi ziyaretlerini kaydetmek
İlk yılda pek çok şey akıldan çıkıyor. İlk ziyaretin tarihini, diş hekiminin ne dediğini ve bir sonraki kontrolün ne zaman olduğunu not et. Bu, bebek kontrollerinde ve bir sonraki randevuda işine yarar.
Mamio'nun diş şemasında 20 süt dişi, American Academy of Pediatric Dentistry tablosundaki tipik çıkış aralıklarıyla görünür. Geç çıkan diş hiçbir zaman gecikmiş olarak gösterilmez, çünkü geniş bir aralık normaldir. Diş hekimi ziyaretlerini de kaydedebilirsin.
Sık Sorulan Sorular
Bebek diş hekimine ilk ne zaman gitmeli?
Sağlık Bakanlığı'na bağlı Ataşehir ADSH sayfasına göre ilk yaş günü veya ilk dişin çıkmasıyla. Denizli İl Sağlık Müdürlüğü ilk dişten sonra 6 ay içinde diyor. ADA ve AAP ilk dişten sonra, en geç ilk yaş gününe kadar diyor.
Bebeğimin henüz dişi yok, beklemeli miyim?
İlk yaş gününü geçirme. ADA, AAP ve AAPD ilk yaş gününü ilk ziyaret için son zaman sayıyor, Ataşehir ADSH sayfası da ilk yaş günü veya ilk diş diyor.
Bebeğim ağlarsa ya da ağzını açmazsa ne olur?
Çok yaygındır. İlk ziyaret ortama alışmak ve bilgi almak için yapılır. Bebek kucağında oturur (ADA). Evde ağız açmayı denemek ve NHS'in önerdiği gibi çocuğu kendi randevularına götürmek yardımcı olabilir.
Süt dişlerinde sorun olduğunu nasıl anlarım?
NHS dişte beyaz, kahverengi veya siyah lekeleri, diş ağrısını, ağrılı, şiş veya kanayan diş etini sayıyor. Üsküdar ADSM sayfası biberon çürüğünde yeni çıkmış dişlerde kahverengi lekeler görülebildiğini yazıyor. Endişelenirsen en kısa sürede diş hekimine git.
İlk muayeneden sonra ne sıklıkla gidilmeli?
Çocuğa göre değişir. NHS, 18 yaşından küçük birinin son 1 yılda kontrole gitmemişse diş hekimine görünmesini, AAP ise bazı çocukların 6 ayda birden daha sık gitmekten fayda gördüğünü söylüyor. Aralığı diş hekimin belirler.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiyenin yerini tutmaz.
Mamio'da tüm süt dişlerini gör ve diş hekimi ziyaretlerini kaydet