Gece tuvalet eğitimi: gece kuruluğu neden geç gelir ve yatak ıslatmada ne yapılır
Gece kuru kalmak öğretilebilen bir şey değildir, sinir sisteminin olgunlaşmasıyla gelir. Denizli İl Sağlık Müdürlüğü'nün sayfasına göre uyanma yeteneği çoğu çocukta sinir sistemi olgunlaştıkça kendiliğinden gelişir. Bu yazı, Sağlık Bakanlığı'na bağlı Denizli İl Sağlık Müdürlüğü ve Almanya'nın federal sağlık portalı gesund.bund.de'nin Türkçe sayfasının gece ıslatma hakkında söylediklerini özetler. Bakanlığın bu konuda tek bir ulusal rehber sayfasını bulamadık. Pratik öneriler bu yüzden ağırlıklı olarak Alman federal portalına, Türkiye'deki sayılar ise Denizli sayfasına dayanıyor.
Kısaca: gece kuruluğu kendi zamanında gelir
Denizli İl Sağlık Müdürlüğü'ne göre gece yatak ıslatma, 5 yaşından büyük çocuklarda uyku sırasında tekrarlayan, istemsiz idrar kaçırmadır. İdrar kaçırması olan çocukların yaklaşık yüzde 15'i her yıl kendiliğinden iyileşir ve uyanma yeteneği çoğu çocukta sinir sistemi olgunlaştıkça kendiliğinden gelişir. Sayfa, tedavinin genellikle 5 yaşından önce başlatılmaması gerektiğini de söyler.
Gesund.bund.de'nin Türkçe sayfası da çocukların çoğunun yaklaşık beş yaşından sonra geceleri kuru kaldığını yazar. Beş yaşındaki çocukların yaklaşık yüzde 15'i yatağını ıslatır, erkekler daha sık etkilenir ve sorun çoğunlukla zamanla kendiliğinden geçer.
Bu nedenle gündüz tuvalet kontrolü olan ama geceleri ıslatan bir çocuk geride kalmış sayılmaz. Almanya'daki kindergesundheit-info.de sitesi de tuvalet eğitiminin geceleri kuru kalmaya etkisi olmadığını belirtir.
Çocuk geceleri neden ıslatır
Denizli İl Sağlık Müdürlüğü sayfasına göre etkilenen çocuklar sıklıkla derin uyur ve mesaneleri dolduğunda uyanmayabilir. Gece üretilen idrar mesane kapasitesini aşabilir ve mesane hissi geç gelişebilir. Sayfa genetik ve hormonal etkenleri, uyanma sorunlarını ve mesane ile ilgili nedenleri de sayar.
Gesund.bund.de'nin Türkçe sayfası da aynı şeyi söyler: çoğu zaman çocuk mesanesi dolduğunda uyanamaz. Gece kuru kalmak için beynin sinyalleri işlemesi, idrar sfinkteri kontrolünün gelişmesi, yeterli antidiüretik hormon üretimi ve yeterince büyük bir mesane gerekir. Kalıtımın da rol oynadığı düşünülür.
Denizli sayfası, gündüz belirtileri de olan vakaları (ani sıkışma, sık idrara çıkma, gündüz ıslatma, kronik kabızlık) ayrı bir grup olarak ele alır.
Evde neler yardımcı olabilir
Gesund.bund.de'nin Türkçe sayfasındaki önerilerin bir kısmı denemeye açıktır. Uyumadan önceki iki saatten itibaren daha az içecek vermek, kafein ve şekerli içeceklerden kaçınmak denenebilir. Kaynaklar içecek konusunda tamamen aynı değildir: Birleşik Krallık'taki NHS gün içinde yeterli su vermeyi ve kafeinli içeceklerden kaçınmayı söyler, ama saat sınırı koymaz. Fransız ameli.fr ve Santé.fr akşam 18'den sonra içeceği sınırlamayı söyler, Santé.fr ayrıca susayan çocuğun içmesine engel olmamayı ekler.
Gece uyandırma konusunda da görüşler ayrılır. Gesund.bund.de gece tuvalete kaldırma yöntemlerini seçenekler arasında sayar, ancak NHS gece düzenli olarak uyandırmanın uzun vadede yardımcı olmayacağını söyler, ameli.fr de uyandırmamayı önerir. Doktorunuza danışın.
Yatağı korumak için sayfa lastik matlar veya alezler, yedek yatak takımı ve sabahları duş almayı önerir.
- Uyumadan önceki iki saatten itibaren daha az içecek vermek, kafein ve şekerli içeceklerden kaçınmak (gesund.bund.de)
- Yatağı lastik mat veya alezle korumak, yedek yatak takımı bulundurmak (gesund.bund.de)
- Sabahları duş almak, alay edilmesini önlemeye yardımcı olur (gesund.bund.de)
- Çocuğa yatağı ıslatmasında suçlu olmadığını anlatmak (gesund.bund.de)
Kuru dönemden sonra yeniden ıslatma
Gesund.bund.de'nin Türkçe sayfasına göre altı aydan uzun süre kuru kalan bir çocuğun yeniden yatağını ıslatması ruhsal stresin bir işareti olabilir. Aile sorunları veya kardeş doğumu gibi değişiklikler tetikleyici olabilir.
Sayfa ayrıca idrar yolu enfeksiyonu, böbrek hastalığı, diyabet, aşırı aktif tiroid ve uyku apnesi gibi fiziksel nedenlerin de olabileceğini söyler ve bu yüzden bir doktora başvurulması gerektiğini belirtir. NHS de çocuk 6 aydan uzun süre kuru kaldıktan sonra yeniden ıslatmaya başlarsa doktora gidilmesini önerir.
ABD Pediatri Akademisi (AAP) stres, travmatik olaylar, hastalık veya kabızlığın daha önce geceleri kuru olan çocuklarda kısa süreli ıslatmaya yol açabileceğini, bu durumların genellikle altta yatan sorun geçince düzeldiğini söyler. AAP, kuru bir dönemden sonra ıslatma geri dönerse geceleri yeniden eğitim külotuna dönmeyi ve başka bir zaman tekrar denemeyi önerir.
Suçlamak ve cezalandırmak yok
Gesund.bund.de'nin Türkçe sayfası, çocuğa yatağı ıslattığı için suçlu olmadığının açıklanmasının önemli olduğunu yazar. Almanya'daki kindergesundheit-info.de sitesi, suçlama ve cezanın durumu sadece kötüleştirdiğini söyler. Britanya'daki NHS çocuğu cezalandırmamayı söyler, çünkü bu çocuğun suçu değildir ve ıslatmayı kötüleştirebilir.
Denizli sayfası da tedavi edilmezse ilerleyen yaşlarda kaygı ve özgüven sorunlarının ortaya çıkabileceğini belirtir ve başarıda yönteme ek olarak aile ile çocuğun uyumunun, hekimin yaklaşımının ve ona duyulan güvenin de önemli olduğunu belirtir.
AAP de ıslak geceler için ceza değil destek sunulmasını önerir: bunun çocuğun suçu olmadığını ve çoğu çocuğun zamanla aştığını anlatmak, konuyu büyütmemek ve evde, özellikle kardeşlerin alay etmesine karşı bir kural koymak gibi.
Doktora ne zaman başvurulmalı
Denizli İl Sağlık Müdürlüğü, tedavinin genellikle 5 yaşından önce başlamaması gerektiğini, okul çağında başlamanın tipik olduğunu ve 8 yaşından sonra olası psikolojik etkiler nedeniyle tedavinin düşünülmesi gerektiğini yazar. Tedavi, ilaç veya alarm sistemidir. Hasta, ilerlemeyi değerlendirmek için 2-4 hafta içinde kontrole gelmelidir.
Gesund.bund.de'nin sayfası, beş yaşından büyük bir çocuk bedensel neden olmadan sürekli yatağa yapıyorsa buna yatak ıslatma denildiğini söyler ve doktor değerlendirmesinde bir hekimin idrar yolu enfeksiyonu ile diyabeti dışlayacağını belirtir. Sayfa, ilaçların yedi yaşın altındaki çocuklar için genellikle önerilmediğini ekler.
Konya Şehir Hastanesi'nin çocuk ürolojisi sayfası, gece alt ıslatmayı da kapsayan idrar sorunlarının çocuk ürolojisi uzmanlarınca ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyler.
- Çocuk 5 yaşından büyük ve sürekli yatağını ıslatıyor (gesund.bund.de, Denizli İl Sağlık Müdürlüğü)
- Altı aydan uzun kuru kaldıktan sonra yeniden ıslatma (gesund.bund.de, NHS)
- Gece ıslatmaya gündüz ani sıkışma, sık idrara çıkma, gündüz ıslatma veya kronik kabızlık eşlik ediyor (Denizli İl Sağlık Müdürlüğü bunu ayrı bir tip sayar, Konya Şehir Hastanesi ayrıntılı uzman değerlendirmesi ister)
- 8 yaşından sonra devam eden ıslatma (Denizli İl Sağlık Müdürlüğü)
Sık Sorulan Sorular
Çocuk kaç yaşında geceleri kuru kalmalı?
Kaynaklar tek bir yaş vermez. Gesund.bund.de çocukların çoğunun yaklaşık beş yaşından sonra geceleri kuru kaldığını yazar. Denizli İl Sağlık Müdürlüğü, 5 yaşından büyük çocuklarda tekrarlayan gece idrar kaçırmasından yatak ıslatma olarak söz eder.
Çocuğu geceleri tuvalete kaldırmalı mıyım?
Kaynaklar aynı şeyi söylemez. Gesund.bund.de gece tuvalete kaldırma yöntemlerini seçenekler arasında sayar. NHS gece düzenli olarak uyandırmanın uzun vadede yardımcı olmayacağını, ameli.fr de uyandırmamayı söyler. Karar vermeden önce doktorunuza danışın.
Akşam içecekleri kısıtlamalı mıyım?
Gesund.bund.de uyumadan önceki iki saatten itibaren daha az içecek vermeyi ve kafein ile şekerli içeceklerden kaçınmayı söyler. NHS bir saat sınırı koymaz, ameli.fr ve Santé.fr akşam 18'den sonra sınırlamayı söyler, Santé.fr susayan çocuğa engel olmamayı ekler.
Çocuğum kuruydu, şimdi yeniden ıslatıyor. Normal mi?
Olabilir. Gesund.bund.de altı aydan uzun kuru dönemden sonra yeniden ıslatmanın ruhsal stresin işareti olabileceğini, aile sorunları veya kardeş doğumunun tetikleyici olabileceğini, fiziksel nedenlerin de dışlanması gerektiğini yazar. NHS 6 aydan uzun kuru kaldıktan sonra yeniden ıslatma için doktora gitmeyi önerir.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiyenin yerini tutmaz.
Mamio'da isteğe bağlı bir tuvalet modülü var: çiş, kaka, kazaları ve kuru kontrolleri saat ve notla kaydedebilirsiniz. Günlere yayılan örüntüleri puan tutmadan gösterir. Mamio olanı kaydeder, ne anlama geldiğini doktorunuz söyler.